Десять заповедей
Десять заповедей записаны в 20-й главе книги Исход и в 5-й главе книги Второзаконие. В Ветхом Завете они названы «словами завета» (Исх 34:28) и «десятословием» (Исх 34:28; Втор 4:13), а в Новом Завете — «заповедями», по-гречески ἐντολαί (Мф 19:17; Рим 13:9). Сегодня Десять заповедей часто называют Декалогом — от греческого δέκα λόγοι, «десять слов».
Обе записи Десяти заповедей по сути одинаковы, но заповедь о субботе обоснована в них по-разному: в Исходе — сотворением мира, во Второзаконии — избавлением Израиля из египетского рабства.
В Новом Завете Иисус и апостолы не раз ссылаются на эти заповеди — на все, кроме заповеди о субботе. При этом они говорят прежде всего о внутреннем, а не о внешнем их исполнении и выделяют два главных требования: любовь к Богу и любовь к ближнему.
Исход и Второзаконие
- “Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin kamo gin-ulipon.
- Indi kamo magsimba sa iban nga dios magluwas sa akon.
- Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga ara sa langit, ukon sa duta, ukon sa tubig. Indi gid ninyo ini pag-alagaron kag simbahon, kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Ginasilutan ko ang mga nakasala sa akon pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon nga nagasikway sa akon. Pero ginapakita ko ang akon kaayo sa madamo gid nga mga henerasyon nga nagahigugma sa akon kag nagatuman sang akon mga sugo.
- Indi ninyo paggamita ang ngalan sang Ginoo nga inyo Dios sa wala sing pulos kay ako, ang Ginoo, magasilot sa kay bisan sin-o nga maggamit sang akon ngalan sa wala sing pulos.
- Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kag himua ninyo ini nga pinasahi nga adlaw para sa akon. Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, pero ang ikapito nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway nga inyo painon para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw pati ang inyo mga anak, mga ulipon, mga kasapatan, kag ang mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa. Kay sa sulod sang anom ka adlaw ginhimo ko ang kalangitan, ang duta, ang dagat kag ang tanan nga ara sa ila, pero nagpahuway ako sa ikapito nga adlaw. Gani ginbendisyunan ko ang Adlaw nga Inugpahuway kag ginhimo nga pinasahi nga adlaw para sa akon.
- Tahura ang inyo amay kag iloy para magkabuhi kamo sing malawig sa duta nga ginahatag ko sa inyo.
- Indi kamo magpatay.
- Indi kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki.
- Indi kamo magpangawat.
- Indi kamo magsaksi sing butig kontra sa inyo isigkatawo.
- Indi kamo magkahisa sa balay20:17 balay: ukon, panimalay sang inyo isigkatawo, ukon sa iya asawa, mga ulipon, mga baka ukon donkey, ukon sa bisan ano nga ara sa iya.”
“ ‘Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egypt nga sa diin kamo gin-ulipon.
“ ‘Indi kamo magsimba sa iban nga dios magluwas sa akon.
“ ‘Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga ara sa langit ukon sa duta ukon sa tubig. Indi gid ninyo ini pag-alagaron kag simbahon, kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Ginasilutan ko ang mga nakasala sa akon pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon nga nagasikway sa akon. Pero ginapakita ko ang akon kaayo sa madamo gid nga mga henerasyon nga nagahigugma sa akon kag nagatuman sang akon mga sugo.
“ ‘Indi ninyo paggamita ang ngalan sang Ginoo nga inyo Dios sa wala sing pulos kay ako, ang Ginoo, magasilot sa kay bisan sin-o nga maggamit sang akon ngalan sa wala sing pulos.
“ ‘Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kag himua ninyo ini nga pinasahi nga adlaw para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios, suno sa ginmando ko sa inyo. Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, pero ang ikapito nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway nga inyo painon para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw pati ang inyo mga anak, mga ulipon, mga baka, mga donkey, kag iban pa ninyo nga kasapatan, kag ang mga pangayaw nga nagaestar sa inyo mga banwa. Sa sini nga paagi makapahuway man ang inyo mga ulipon pareho sa inyo. Dumduma ninyo nga mga ulipon man kamo sadto sa Egypt, kag ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagpaguwa sa inyo didto paagi sa akon puwerte nga gahom. Gani ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagmando sa inyo nga tumanon ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway.
“ ‘Tahura ang inyo amay kag iloy, suno sa ginmando ko sa inyo, para magkabuhi kamo sing malawig kag mangin maayo ang inyo kahimtangan sa duta nga ginahatag ko sa inyo.
“ ‘Indi kamo magpatay.
“ ‘Indi kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki.
“ ‘Indi kamo magpangawat.
“ ‘Indi kamo magsaksi sing butig kontra sa inyo isigkatawo.
“ ‘Indi kamo magkahisa sa asawa sang inyo isigkatawo, ukon sa iya balay, duta, mga ulipon, mga baka ukon donkey, ukon sa bisan ano nga ara sa iya.’
Как делят заповеди
В тексте больше десяти повелений, и разделить его на десять заповедей можно по-разному. В таблице — какой по счёту заповедью считается каждое место в каждой традиции; прочерк значит, что место в счёт заповедей не входит, а «вст.» — что это вступление: своего номера у него нет, но оно считается частью Десяти заповедей.
| Текст | Исход | Второзаконие | Септуагинта | Талмуд | Августин | Филон | Католики | Лютеране | Реформаты |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| «Я Господь, Бог твой…» | 20:2 | 5:6 | — | 1 | — | — | 1 | — | вст. |
| «Да не будет у тебя других богов…» | 20:3 | 5:7 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| «Не делай себе кумира…» | 20:4–6 | 5:8–10 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | — | 2 |
| «Не произноси имени Господа, Бога твоего, напрасно…» | 20:7 | 5:11 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 |
| «Помни (наблюдай) день субботний…» | 20:8–11 | 5:12–15 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
| «Почитай отца твоего и мать твою…» | 20:12 | 5:16 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| «Не убивай» | 20:13 | 5:17 | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 |
| «Не прелюбодействуй» | 20:14 | 5:18 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
| «Не кради» | 20:15 | 5:19 | 8 | 8 | 7 | 8 | 7 | 7 | 8 |
| «Не произноси ложного свидетельства…» | 20:16 | 5:20 | 9 | 9 | 8 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| «Не желай дома ближнего твоего» | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| «Не желай жены ближнего твоего» | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 10 | 10 |
| «…ни раба его, ни рабыни его… ничего, что у ближнего твоего» | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
- Септуагинта — греческий перевод Ветхого Завета. Её деление сегодня приняли православная и большинство протестантских церквей, кроме лютеран.
- Талмуд — по еврейской традиции первая заповедь — вступление «Я Господь, Бог твой…».
- Блаженный Августин следует еврейской традиции, но вступление заповедью не считает, а последнюю заповедь «Не желай» делит на две по порядку слов во Второзаконии.
- Филон Александрийский делит так же, как Септуагинта, но заповеди «Не убивай» и «Не прелюбодействуй» у него поменялись местами.
- Католическая церковь следует делению Августина, но вступление считает частью первой заповеди.
- Лютеране следуют делению Августина, но без запрета на изображения; за основу берут текст книги Исход.
- Реформатские церкви следуют делению Септуагинты; вступление считается необходимой частью Десяти заповедей и обязательно произносится вместе с ними.